اتحاد کمسابقه ایرانیان برای تغییر
تنوع دیدگاهها و صدای واحد علیه سرکوب
پویان طباطبایی – تورنتو |روز شنبه ۱۴ فوریه، تورنتو شاهد یکی از بزرگترین گردهماییهای ایرانیان در خارج از کشور بود. پلیس تورنتو شمار شرکتکنندگان را بیش از ۳۵۰ هزار نفر اعلام کرد. رقمی که نه فقط از نظر آماری چشمگیر است، بلکه از نظر سیاسی و نمادین نیز اهمیت تاریخی دارد. در سرمای نزدیک به صفر درجه، جمعیتی عظیم در نورثیورک گرد آمد تا پیامی واحد را مخابره کند: تغییر در ایران و محکومیت سرکوب خونین معترضان.
ابعاد این تجمع صرفاً در عدد خلاصه نمیشود. اهمیت اصلی آن در ترکیب جمعیتی و پیام مشترک آن است. جامعه ایرانیان مهاجر، که طی سالهای گذشته بارها با اختلافنظرهای جدی درباره آینده سیاسی ایران روبهرو بوده، در این مقطع مشخص تصمیم گرفت اختلافها را موقتاً کنار بگذارد. گرایشهای مختلف، از مشروطهخواه تا جمهوریخواه، از نیروهای لیبرال تا فعالان با پیشینه چپگرایانه، در یک مطالبه همصدا شدند: پایان خشونت حکومتی و گذار از وضعیت موجود.
در تورنتو، این صدا نه به شکل پراکنده بلکه در قالب یک نمایش کمسابقه از انسجام بروز یافت. راهپیمایی با حضور گسترده خانوادهها، نسل جوان و فعالان مدنی برگزار شد. فضای عمومی تجمع آرام و سازمانیافته بود و نیروهای پلیس، آتشنشانی و امدادی برای تامین ایمنی در محل حضور داشتند. در اقدامی نمادین، گروهی از شرکتکنندگان با اهدای شاخههای گل و یادداشتهای قدردانی از نیروهای حاضر در محل تشکر کردند. همچنین شماری از داوطلبان پس از پایان برنامه به جمعآوری زبالهها پرداختند تا نشان دهند این گردهمایی نه تنها اعتراضی، بلکه مسئولانه و مدنی بوده است.
حضور چهرههای سیاسی کانادایی نیز بر وزن این رویداد افزود. داگ فورد، نخستوزیر انتاریو، در جمع شرکتکنندگان ظاهر شد و در سخنانی بر حمایت از حقوق بشر و مخالفت با سرکوب تاکید کرد. او نقش جامعه ایرانی در بافت اقتصادی و اجتماعی استان را یادآور شد و بر ضرورت شنیده شدن صدای معترضان ایرانی تاکید کرد. علاوه بر او، شماری از سیاستمداران پیشین فدرال و استانی، نمایندگان سابق پارلمان و برخی مقامهای محلی نیز در این تجمع حضور داشتند. این حضور نشان داد که مسئله ایران صرفاً دغدغه یک جامعه مهاجر نیست، بلکه به موضوعی با بازتاب سیاسی گستردهتر در کانادا تبدیل شده است.
۱۴ فوریه، تورنتو شاهد یکی از بزرگترین گردهماییهای ایرانیان در خارج از کشور بود. عکس از سام جوانروح
این همگرایی در حالی شکل گرفت که همزمان در داخل ایران فضای سیاسی بهطور محسوسی تنگتر شده است. گزارشها حاکی از آن است که بخش عمده نیروهای باقیمانده در طیفهای چپ و اصلاحطلب یا برای بازجویی احضار شدهاند یا با احکام زندان روبهرو هستند. بسیاری از چهرههای ایدئولوگ و فعالانی که پیشتر در ساختار رسمی فعالیت میکردند، اکنون یا در حاشیه رانده شدهاند یا تحت فشار امنیتی قرار دارند. این وضعیت نشان میدهد که حتی نیروهای درونساختاری نیز از چرخه سرکوب مصون نماندهاند.
در همین چارچوب، محبوبیت مسعود پزشکیان نیز با افتی چشمگیر مواجه شده است؛ نه فقط در میان منتقدان سنتی حکومت، بلکه حتی در میان بخشی از بدنه حامیان پیشین او در جناحهای چپ و اصلاحطلب. تحلیلگران سیاسی داخل و خارج از ایران میگویند سرمایه سیاسی او بهشدت کاهش یافته و برخی معتقدند که او عملاً تمام ظرفیتهای خود را مصرف کرده و امکان مانور سیاسیاش محدود شده است. این ناامیدی فزاینده در داخل کشور، یکی از عوامل مهم در تقویت صدای ایرانیان خارج از کشور بوده است.
راهپیمایی ۱۴ فوریه در تورنتو تنها یک تجمع اعتراضی دیگر نبود. این رویداد، از نظر ابعاد، پیام و ترکیب نیروهای شرکتکننده، نقطه عطفی در کنش سیاسی ایرانیان خارج از کشور محسوب میشود. در مقطعی که فضای سیاسی داخل ایران با فشار گسترده بر نیروهای منتقد همراه است و حتی پایگاههای حامی دولت با سرخوردگی روبهرو شدهاند، این اجتماع عظیم نشان داد که مطالبه تغییر، فراتر از مرزبندیهای جناحی، به یک خواست مشترک بدل شده است.
پرسش اصلی اکنون این است که آیا این سطح از انسجام میتواند استمرار یابد و به یک چارچوب پایدار برای کنش جمعی تبدیل شود، یا این همگرایی تاریخی در گذر زمان دچار فرسایش خواهد شد. اما آنچه مسلم است، ۱۴ فوریه در تورنتو، جامعه ایرانیان مهاجر تصویری قدرتمند از اتحاد در برابر سرکوب و مطالبه تغییر ارائه داد. تصویری که به سختی میتوان آن را نادیده گرفت.
