خط انتقال برق میان بری و سادبری
گامی بزرگ برای سادبری و شمال انتاریو
مینا رحیمی, شهر بری | در پروژههای بزرگ زیرساختی، بهویژه در سرزمینهایی که تاریخ، حافظه و زندگی جوامع بومی با آن گره خورده، مسئله فقط ساختن یک خط، یک جاده یا یک شبکه انتقال نیست. مسئله این است که چه کسی در تصمیمگیری حضور دارد، چه کسی مالک بخشی از آینده میشود و چه کسانی قرار است از توسعهای که روی زمینهایشان اتفاق میافتد سهم واقعی داشته باشند. در کانادای امروز، اگر توسعه بدون احترام به نگاه و حقوق نخستین ملتها پیش برود، حتی اگر از نظر اقتصادی موفق باشد، از نظر اجتماعی ناقص خواهد ماند.
در همین چارچوب، دولت انتاریو اعلام کرده است که پروژه خط انتقال برق میان بری و سادبری را بهعنوان یک پروژه اولویتدار پیش میبرد و شرکت هایدرو وان را برای توسعه و ساخت آن تعیین کرده است. این خط انتقال ۵۰۰ کیلوولت، نزدیک به ۲۹۰ کیلومتر طول خواهد داشت و از ایستگاه ترانسفورماتور ایسا در نزدیکی بری تا ایستگاه ترانسفورماتور هَنمر در سادبری کشیده میشود. دولت میگوید این پروژه میتواند ظرفیت انتقال تا ۱۵۰۰ مگاوات برق به شمال و ۱۰۰۰ مگاوات برق به جنوب را فراهم کند.
اهمیت این پروژه تنها در ابعاد فنی آن نیست. شبکه انتقال برق در شمال انتاریو دیگر پاسخگوی حجم تقاضای امروز نیست و همین موضوع انتقال برق میان شمال و جنوب استان را با محدودیت روبهرو کرده است. شبکه موجود برای جوامع کوچک، پراکنده و صنایع منابع طبیعی طراحی شده بود، نه برای تقاضای رو به رشد ناشی از توسعه معادن، صنعتی شدن، برقی شدن فعالیتها و پروژههای جدید اقتصادی. بر اساس پیشبینیها، تقاضای انرژی در شمال انتاریو تا سال ۲۰۵۰ حدود ۸۱ درصد افزایش خواهد یافت. همزمان، گزارشها از احتمال ایجاد بیش از ۴۰ معدن جدید تا سال ۲۰۳۳ خبر میدهند.
در چنین شرایطی، دولت این پروژه را بخشی از برنامه خود برای تقویت اقتصاد شمال، حمایت از توسعه بخش معدن، افزایش ظرفیت صنعتی و بازگرداندن زنجیرههای تأمین به داخل استان معرفی میکند. مقامهای استانی میگویند این خط انتقال بیش از ۹۰۰۰ شغل ایجاد خواهد کرد و در کنار آن، تلاش میشود بخش عمدهای از مواد و خدمات مورد نیاز از زنجیره تأمین کانادایی و انتاریویی تأمین شود. دولت به سابقه هایدرو وان اشاره میکند که در سال ۲۰۲۴، ۹۳ درصد از هزینه ۲.۹ میلیارد دلاری خود را به شرکتهای مستقر در کانادا اختصاص داده بود.
سم اوسترهف، دستیار وزیر صنایع پرمصرف انرژی انتاریو، این پروژه را بخشی از پاسخ دولت به رشد تقاضای برق در سراسر استان میداند و میگوید: «سرمایهگذاری در انتقال برق بخش مهمی از برنامه ما برای پاسخ به رشد تقاضای برق در سراسر انتاریو است. این خطوط انتقال جدید، برق مورد نیاز مردم و صنایع ما را فراهم خواهند کرد و برای دهههای آینده رشد اقتصادی را در شمال انتاریو پیش خواهند برد. ما بهویژه خرسندیم که این پروژه را با مشارکت ائتلاف جوامع نخستین ملتها در مسیر انرژی پیش میبریم، جایی که رهبری آنها برای موفقیت پروژه حیاتی خواهد بود و اثری ماندگار بر شبکه برق انتاریو خواهد گذاشت.».
اما بخش مهمتر این پروژه، مشارکت جوامع بومی است. دولت انتاریو و ائتلاف جوامع نخستین ملتها در مسیر انرژی در چهارم دسامبر ۲۰۲۵ در اتاوا تفاهمنامهای امضا کردند که هدف آن تعریف اصول همکاری، چارچوب گفتوگو و نحوه مشارکت این جوامع در پروژه است. این کنسرسیوم در حال حاضر شامل یازده جامعه از نخستین ملتهاست و انتظار میرود در ادامه، جوامع بیشتری نیز به آن بپیوندند. این مشارکت تنها در سطح مشورت تعریف نشده است. بر اساس مدل مشارکت سهامی نخستین ملتها در هایدرو وان، این جوامع میتوانند تا ۵۰ درصد مالکیت این خط انتقال را در اختیار داشته باشند و در تصمیمگیری، طراحی، ساخت، مالکیت و بهرهبرداری نقش مستقیم ایفا کنند. همین نکته، پروژه را از یک طرح معمول زیرساختی به آزمونی برای آشتی اقتصادی تبدیل میکند.
استفان لچه، وزیر انرژی و معادن انتاریو، این پروژه را با توسعه شمال و آینده اقتصادی استان پیوند میدهد و میگوید: «با انتظار آغاز به کار تا ۴۰ معدن جدید تنها تا سال ۲۰۳۳، انتاریو با تسریع یک خط انتقال حیاتی که شمال را نیرومند میکند و اقتصاد را تقویت میکند، برای آینده میسازد. این خط جدید که در مشارکت واقعی با نخستین ملتها ساخته میشود، جریان برق از جنوب به شمال را به شکل قابل توجهی افزایش خواهد داد تا کیفیت زندگی را بهبود بخشد و توسعه مسئولانه منابع را در سراسر شمال آزاد کند. در شرایطی که با عدم قطعیت جهانی روبهرو هستیم، برنامه انتاریو با استفاده از بیش از ۹۰ درصد مواد ساخت کانادا، خوداتکایی کانادایی را پیش میبرد. برنامه یکپارچه انرژی انتاریو، شبکه را گسترش میدهد تا قابلیت اطمینان را تقویت کند، ظرفیت بیشتری اضافه کند و سرمایهگذاریهای ایجادکننده شغل را به انتاریو جذب کند.».
برای جوامع بومی، مسئله فقط این نیست که برق بیشتری از جنوب به شمال منتقل شود. مسئله این است که اینبار مسیر توسعه نه بدون مشارکت واقعی آنها تعیین شود، نه از بالای سرشان پیش برود. آدام پاویس، رئیس نخستین ملت شاواناگا، از طرف ائتلاف جوامع نخستین ملتها در مسیر انرژی، میگوید: «یازده عضو نخستین ملتهای کریدور انرژی به رسمیت میشناسند که کریدور انتقال سادبری به بری باید تقویت شود تا نیازهای آینده انرژی را پاسخ دهد و از یک انتاریوی قوی و شکوفا حمایت کند. در آستانه اعلام امروز، ما با وزیر انرژی تماس گرفتیم و راهبردی تازه پیشنهاد کردیم تا اطمینان حاصل شود خطوط انتقال جدید سادبری به بری بهسرعت و به شکلی تکمیل میشوند که با حقوق ذاتی ما، مسئولیت عمیق ما نسبت به زمین و نقش شایسته ما در شکل دادن به آینده اقتصادی سرزمینهایمان همخوان باشد.
آن گفتوگو به تفاهمنامهای بیسابقه میان وزارتخانه و ائتلاف جوامع نخستین ملتها در مسیر انرژی منجر شد که برای راهنمایی هایدرو وان نتورکس در نحوه تعامل با نخستین ملتهای عضو ما و ادغام آنها در برنامهریزی، طراحی، ساخت، مالکیت و بهرهبرداری از این پروژه بزرگ انتقال طراحی شده است. ما انتظار داریم مشارکت واقعی نخستین ملتها در این پروژه، تأخیرها و موانع غیرضروری را کنار بزند و از طریق مالکیت نخستین ملتها، مشارکت در فرصتهای شغلی و قراردادی، فعالیتهای تجاری و حضور بلندمدت در مدیریت زیرساخت انرژی در سرزمینهای ما، شکوفایی را در جوامع ما پیش ببرد. نخستین ملتهای کریدور انرژی، تعیین هایدرو وان بهعنوان توسعهدهنده پروژه را به این شرکت تبریک میگویند. ما مشتاق همکاری با هایدرو وان هستیم تا با هم به آیندهای انرژی کمک کنیم که برای استان پایدار و برای نخستین ملتها شکوفا باشد.».
این نقلقول، محور انسانی و سیاسی پروژه را روشن میکند. زبان آن فقط درباره برق و ظرفیت نیست، بلکه درباره حق، مسئولیت نسبت به زمین، مالکیت، اشتغال و نقش مستقیم در آینده اقتصادی سرزمینهاست. اگر این مشارکت در عمل به همان اندازه که در متن اعلام شده جدی گرفته شود، میتواند معنای توسعه زیرساختی در انتاریو را تغییر دهد.
گرگ ریکفورد، وزیر امور بومیان و آشتی اقتصادی نخستین ملتها، نیز بر همین جنبه تأکید میکند و میگوید: «جوامع نخستین ملتها در سراسر شمال انتاریو همچنان رهبریای را نشان میدهند که رشد اقتصادی را پیش میبرد، نیازهای آینده برق را پاسخ میدهد و آشتی اقتصادی را جلو میبرد. با اطمینان از اینکه نخستین ملتها شریک مشترک در خطوط انتقالی هستند که جوامعشان را برقی میکند، ما در حال ساخت زیرساخت میراث مشترکی هستیم که برق قابل اعتماد و اشتغال معنادار را برای نسلهای آینده فراهم خواهد کرد.».
در سطح محلی نیز این پروژه با استقبال همراه شده است. الکس ناتال، شهردار بری، آن را یک پیروزی بزرگ برای شهر خود و منطقه بزرگ بری میداند و میگوید: «پروژه انتقال برق بری به سادبری یک پیروزی بزرگ برای شهر ما و منطقه بزرگ بری است. از وزیر اوسترهف و دولت استانی برای رهبری آنها در تحقق این پروژه تشکر میکنم. این پروژه بیش از ۹۰۰۰ شغل ایجاد خواهد کرد، از رشد اقتصادی حمایت خواهد کرد و تضمین میکند که بری همچنان یک جامعه قوی و شکوفا باقی بماند.».
در سادبری نیز این پروژه بهعنوان بخشی از آینده اقتصادی و صنعتی منطقه دیده میشود. پل لفور، شهردار سادبری بزرگ، میگوید: «این سرمایهگذاری گامی بزرگ برای سادبری بزرگ و شمال انتاریو است و زیرساخت انرژیای را تقویت میکند که جامعه ما برای رشد و رقابت به آن نیاز دارد. من از همکاری میان استان، هایدرو وان و شرکای بومی در این زمینه خرسندم. تأمین انرژی قابل اعتماد و گسترده برای آزادسازی ظرفیت مسکن و زیرساخت و حمایت از بخش مواد معدنی حیاتی ما ضروری است.».
دولت میگوید برای پیشبرد پروژه، از ابزارهای اجرایی و قانونی نیز استفاده کرده است. بر اساس نکات کلیدی اعلامشده، دولت یک فرمان در شورا و یک دستور وزارتی به هیئت انرژی انتاریو صادر کرده تا مجوز انتقال برق هایدرو وان اصلاح شود و این شرکت بهطور رسمی بهعنوان مجری خطوط انتقال بری به سادبری تعیین شود. همچنین، یک فرمان جداگانه یکی از خطوط انتقال جدید را که انتظار میرود در سال ۲۰۳۲ وارد مدار شود، بهعنوان پروژه اولویتدار معرفی کرده تا خطر تأخیر کاهش یابد.
در بخش دیگر نکات کلیدی آمده است که ائتلاف جوامع نخستین ملتها در مسیر انرژی در حال حاضر شامل هنوی اینلت، دوکیس، شاواناگا، واهناپیتای، مگنتوان، موس دیر پوینت، نیپیسینگ، آتیکمکشنگ، آلدرویل، واساکسینگ و میسیساگا آو اسکوگ آیلند است. وزارت انرژی و معادن نیز درباره خطوط پیشنهادی بری به سادبری، در ارتباط با فرمانها و دستور صادرشده، از طریق ثبت محیطزیستی انتاریو مشورت انجام داده است.
این نکات اجرایی اهمیت زیادی دارند، چون نشان میدهند دولت نمیخواهد این پروژه در مرحله اعلام باقی بماند. تعیین رسمی مجری، اولویتدار کردن پروژه، آغاز مسیر نظارتی و تعریف چارچوب مشارکت با نخستین ملتها، همه نشانههایی هستند که پروژه وارد مرحله جدیتری شده است. اما همین جدیت، مسئولیت دولت و هایدرو وان را نیز سنگینتر میکند.
پروژههایی از این جنس معمولاً با زبان رشد، اشتغال و امنیت انرژی معرفی میشوند. این زبان ضروری است، اما کافی نیست. در شمال انتاریو، جایی که توسعه صنعتی و استخراج منابع همواره با تاریخ پیچیده زمین، مالکیت و روابط میان دولت و جوامع بومی همراه بوده، موفقیت واقعی فقط با تعداد شغل یا مگاوات سنجیده نمیشود. موفقیت واقعی زمانی معنا دارد که جوامع بومی نه فقط در عکسهای روز اعلام، بلکه در قراردادها، تصمیمها، منافع و مدیریت بلندمدت حضور داشته باشند.
از این زاویه، خط انتقال بری به سادبری میتواند یک پروژه معمولی نباشد. میتواند نمونهای باشد از اینکه چگونه یک استان میتواند هم به نیازهای صنعتی آینده پاسخ دهد و هم رابطه خود را با نخستین ملتها بازتعریف کند. البته این فقط در صورتی اتفاق میافتد که واژههایی مانند مشارکت، مالکیت و آشتی اقتصادی در عمل نیز معنا پیدا کنند.
در نهایت، این پروژه فقط درباره انتقال برق از نقطهای به نقطه دیگر نیست. درباره انتقال قدرت تصمیمگیری نیز هست. اگر نخستین ملتها واقعاً در مرکز این پروژه بمانند، نه در حاشیه آن، این خط میتواند فراتر از یک زیرساخت انرژی عمل کند و به بخشی از میراث مشترک انتاریو تبدیل شود. در کشوری چندفرهنگی مانند کانادا، احترام به نخستین ملتها نباید فقط در سخنرانیها دیده شود. باید در مدل مالکیت، در قراردادها، در فرصتهای شغلی، در تصمیمهای اجرایی و در نحوه نگاه به زمین و آینده دیده شود. میراث واقعی این پروژه، اگر درست اجرا شود، فقط در دکلها و سیمها باقی نخواهد ماند، بلکه در رابطهای تازه میان دولت، صنعت و جوامع بومی ثبت خواهد شد.
Local Journalism Initiative Reporter
